18 stycznia 2026 roku na rynku w Mstowie odbyła się uroczystość ku czci powstańców styczniowych, zorganizowana przez częstochowskie środowiska patriotyczne.

W styczniu 2023 roku w 160. rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego na rynku we Mstowie odsłonięto tablicę upamiętniającą straconych przez rosyjskich siepaczy kilkunastu powstańców. Inicjatywę mieszkańców mającą na celu uhonorowanie zamordowanych bohaterów wsparł ówczesny wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego, poseł Szymon Giżyński. Koszty patriotycznego pylonu zostały całkowicie pokryte z dotacji ministerialnej. Od tej pory rokrocznie w tym miejscu odbywają się uroczystości.

We Mszy Świętej koncelebrowanej, w mstowskiej bazylice, odprawionej przez ks. kanonika Ryszarda Umańskiego, na zaproszenie księdza proboszcza Zdzisława Palusa, uczestniczyli parlamentarzyści oraz członkowie częstochowskich organizacji patriotycznych i mieszkańcy Mstowa.

AS

Tekst wystąpienia posła Szymona Giżyńskiego podczas uroczystości w Mstowie

Symbolem okresu przedpowstaniowego na ziemiach polskich, gdy zespoliły się w jedno uczucia religijne i patriotyczne polskiego narodu – były procesje, jak ta, bodaj najsławniejsza Bożego Ciała, 30 maja 1861 roku w Warszawie. Głowa przy głowie na całej długości Krakowskiego Przedmieścia.

To religijno-patriotyczne zjednoczenie najtrafniej ujął w swej twórczości malarskiej piewca heroizmu Powstania Styczniowego Artur Grottger: zakonnicy z krucyfiksami, błogosławiący Powstańcom; powstańcze, polowe Msze Święte; malarskie wizje opieki Matki Bożej; powstańcze szturmy na wroga z okrzykiem „Jezus! Maryja!”.

Powstanie Styczniowe obejmowało całe terytorialne spektrum Rzeczpospolitej Trojga Narodów, tej proklamowanej Umową Hadziacką z 1658 roku, co symbolizuje Herb Rzeczypospolitej; zespalający na trójpolowej tarczy wizerunki: Orła Białego – godło Polski; Pogoni – herb Litwy; Święty Michał Archanioł – herb Rusi. Jako manifestacja wspólnej walki Polaków, Rusinów i Litwinów z Rosją – na każdym z trzech pól tarczy widnieją krzyż i miecz.

Według pięknego określenia Zdzisława Najdera wzorem dla przyszłych pokoleń Polaków jest dziedzictwo powstańcze w postaci: Tajemnego Państwa Polskiego. Dla Marszałka Józefa Piłsudskiego symbolem Powstania Styczniowego jest pieczątka Rządu Narodowego – gwarantująca dobrowolne wobec rządu posłuszeństwo narodu polskiego na rzecz zwycięstwa nad wrogiem.

To najzupełniej oczywiste, iż czyny podjęte dla odzyskania przez Polskę Niepodległości w 1918 roku, a także budowy gmachu Państwa Podziemnego wraz z 400-tysieczną armią krajową i zbrojnego podziemia Żołnierzy Wyklętych w czasie obu okupacji: niemieckiej i sowieckiej – wyrosły z duch i doświadczeń Powstania Styczniowego.